We gaan er vaak vanuit dat ervaring automatisch leidt tot betere beoordelingen. Toch blijkt uit onderzoek dat experts niet alleen betere beslissingen nemen, maar ook hun eigen blinde vlekken ontwikkelen.
Een ervaren arts, docent of een keurmeester ziet patronen razendsnel. Dat is een kracht. Maar juist daardoor bestaat het risico dat bepaalde details minder aandacht krijgen.
De paradox van expertise
Experts werken veel op basis van herkenning.
Ze zien een situatie en denken:
“Dit heb ik al honderd keer gezien.”
Meestal klopt dat. Maar soms zorgt die automatische herkenning ervoor dat afwijkingen minder opvallen.
Beginners kijken vaak langzamer en systematischer. Daardoor zien zij soms zaken die een expert over het hoofd ziet.
Waarom checklists en beoordelingssystemen bestaan
Dat is precies waarom veel vakgebieden werken met vaste beoordelingsmethoden.
- Piloten gebruiken checklists.
- Artsen werken met protocollen.
- Auditors gebruiken beoordelingskaders.
- Paardenkeurmeesters gebruiken lineair scoren.
Niet omdat experts hun vak niet beheersen, maar juist omdat zelfs experts gebaat zijn bij een systematische aanpak.
Van gevoel naar observatie
Bij het lineair scoren van paarden wordt een paard niet beoordeeld met algemene termen als “goed” of “minder goed”.
In plaats daarvan worden specifieke kenmerken afzonderlijk geobserveerd en vastgelegd. Hierdoor:
- ontstaat een objectiever beeld;
- worden beoordelingen beter vergelijkbaar;
- neemt de invloed van persoonlijke voorkeuren af.
Wat dit betekent voor leren
Een interessant inzicht voor opleiders en e-learningontwikkelaars is dat leren niet alleen draait om kennis opdoen.
Soms draait leren juist om het ontwikkelen van een betere manier van kijken.
Observatievaardigheden, beoordelingsvaardigheden en het herkennen van relevante kenmerken vragen om gerichte training. Juist daarvoor biedt e-learning interessante mogelijkheden, bijvoorbeeld met beeldmateriaal, praktijkvoorbeelden en feedback.
Praktijkvoorbeeld
Voor de training van beoordelaars ontwikkelden wij de e-learning Lineair Scoren van Paarden. In deze opleiding leren deelnemers niet alleen welke kenmerken belangrijk zijn, maar vooral hoe zij systematisch en objectief kunnen observeren en beoordelen.
Meer weten?
Expertise ontstaat niet alleen door ervaring. Soms ontstaat echte expertise juist doordat je leert om je eigen intuïtie kritisch te controleren. En dat geldt niet alleen voor paardenkeurmeesters.
Wilt u ook medewerkers, beoordelaars of vakspecialisten leren om systematischer en objectiever te observeren? Wij denken graag mee over een passende e-learningoplossing. Neem gerust contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.
Geef een reactie