In de vorige blog hebben we het gehad over de neiging van mensen om te denken dat zij kennis beheersen, terwijl zij deze kennis nog niet goed kunnen ophalen of toepassen. Misschien herken je zelf ook wel dat je eerst iets heel goed denkt te kunnen, maar het later helemaal niet kunt toepassen. Soms lijkt het zelfs alsof je slechter wordt naarmate je meer leert. Daar gaat je zelfvertrouwen…
Hoe zit dit nu? In deze blog leggen we het uit aan de hand van het Dunning-Kruger effect.
Het Dunning-Kruger effect
Wanneer we ergens weinig van weten, zien we vaak ook niet hoe complex iets werkelijk is. Dit geeft een interessant effect. Het Dunning-Kruger effect gaat over de verhouding tussen zelfvertrouwen en competentie. Het model wordt vaak weergegeven als vier fasen:
- Beginners met veel zelfvertrouwen
- Gemiddeld niveau met een daling in zelfvertrouwen
- Hoog niveau met een toenemende hoeveelheid zelfvertrouwen
- Expert niveau met veel zelfvertrouwen
Fase 1. Peak of ‘mount stupid’
De eerste fase in het Dunning-Kruger effect wordt ook wel de top van de berg van overschatting genoemd. Hier is de hoeveelheid kennis en competentie nog laag, maar het zelfvertrouwen heel hoog. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het herkennen van kennis, maar eigenlijk niet kunnen toepassen zoals beschreven in de vorige blog. Je denkt dat je iets helemaal snapt en hebt nog niet door dat dit eigenlijk niet zo is. Je overschat jezelf. Je kunt dit ook de fase van onbewuste onbekwaamheid noemen.
Fase 2. Valley of despair
In de tweede fase ben je als het ware van je berg van zelfvertrouwen afgevallen en kom je in de vallei van wanhoop terecht. Je krijgt door dat iets toch complexer is dan je dacht. Het blijkt wel degelijk moeilijk te zijn! Nu krijg je het gevoel dat je het helemaal niet kunt, je zelfvertrouwen daalt sterk. Ondertussen neemt je competentie juist toe, want je bent aan het leren. Je onderschat jezelf nu juist. Dit heet ook wel bewuste onbekwaamheid.
Fase 3. Slope of Enlightenment
In deze fase klim je langzaam uit de vallei van wanhoop. Je competentie neemt toe, je leert steeds meer. Je krijgt ook langzaam weer meer vertrouwen dat je het daadwerkelijk kunt. Je begint onderwerp steeds beter te begrijpen. Inmiddels ben je bewust bekwaam; je beheerst de vaardigheid, maar het kost nog wel inspanning en aandacht.
Fase 4. Plateau of sustainability
De laatste fase is het plateau van duurzame bekwaamheid. Op dit plateau zijn zowel je zelfvertrouwen als je competentie hoog. Je bent een expert geworden en hebt daar ook vertrouwen in. Dit is een relatief stabiele fase. Je bent onbewust bekwaam, veel handelingen verlopen inmiddels grotendeels automatisch. De basisvaardigheden beheers je zo goed dat je er minder bewust over hoeft na te denken.
Wat betekent dit voor e-learning?
Het is goed om te begrijpen dat het Dunning-Kruger-effect een rol kan spelen tijdens het leren. Mensen die nog weinig kennis of ervaring hebben, zijn soms minder goed in staat om hun eigen niveau in te schatten. Daardoor kunnen zij denken dat zij de stof al beheersen, terwijl er nog belangrijke kennis of vaardigheden ontbreken.
Aan de andere kant kunnen leerlingen die al verder zijn in hun leerproces juist kritischer worden op hun eigen prestaties. Doordat zij meer inzicht krijgen in de complexiteit van een onderwerp, kunnen zij soms het gevoel hebben dat ze nog lang niet genoeg weten, terwijl hun kennis in werkelijkheid juist toeneemt.
Voor e-learning betekent dit dat het belangrijk is om leerlingen regelmatig feedback te geven op hun werkelijke kennisniveau. Alleen informatie aanbieden is vaak niet voldoende. Door middel van praktijkopdrachten, scenario’s en toetsvragen krijgen deelnemers beter inzicht in wat zij daadwerkelijk beheersen en waar nog ruimte is voor ontwikkeling.
Een goede e-learning helpt deelnemers daarom niet alleen om nieuwe kennis op te doen, maar ook om een realistischer beeld te krijgen van wat zij al beheersen en wat zij nog kunnen ontwikkelen.
Geen illusie maar echte competentie?
Wil jij ook een e-learning waarin je niet enkel blijft hangen in de illusie van competentie, maar écht iets leert? Bij AHA Leermiddelenbouwers ontwikkelen we e-learningmodules die deelnemers niet alleen kennis laten herkennen, maar deze kennis ook actief laten toepassen.Nieuwsgierig geworden wat wij voor jou kunnen betekenen bij het ontwikkelen van een leeromgeving? Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvende kennismaking.
Geef een reactie