Stel je voor dat je een kast in elkaar moet zetten. Je bekijkt de gebruiksaanwijzing die tekst en plaatjes bevat. Vervolgens lees je de tekst, die verwijst naar een afbeelding aan de andere kant van de bladzijde. Je kijkt heen en weer, raakt steeds kwijt waar je gebleven was en snapt steeds minder van de stappen die je moet nemen.
De informatie is duidelijk en de afbeelding klopt. En toch kost het begrijpen ervan onnodig veel moeite. Hoe kan dit? In deze blog leggen we het uit aan de hand van het split-attention effect.
Split-attention effect
Het split-attention effect ontstaat wanneer je verschillende informatiebronnen met elkaar moet combineren om iets te kunnen begrijpen, terwijl deze informatie los van elkaar wordt aangeboden.
Denk hierbij bijvoorbeeld aan een afbeelding van een hart uit een biologieboek, waarbij met cijfertjes verschillende onderdelen staan aangegeven. De cijfertjes met de bijbehorende tekst staan ergens anders op de pagina.
Dit zorgt ervoor dat je heen en weer moet kijken en je aandacht steeds moet verplaatsen. Vervolgens moet je de verschillende onderdelen in je hoofd met elkaar verbinden. Dit vraagt extra mentale inspanning die niet direct bijdraagt aan wat je probeert te leren.
Op meer plekken dan je denkt
Het split-attention effect komt op meer plekken voor dan je denkt. Kijk bijvoorbeeld eens naar animaties, waarbij eerst een proces wordt getoond en de uitleg pas daarna verschijnt. De informatie uit de animatie moet je dan tijdelijk vasthouden in je werkgeheugen terwijl er nieuwe uitleg binnenkomt.
Of kijk eens naar een opdracht met de bijbehorende informatie. Je moet bijvoorbeeld een vraag beantwoorden of een casus oplossen, maar de informatie die je daarvoor nodig hebt, staat een aantal pagina’s terug in de e-learning.
Niet alleen ruimtelijke scheiding kan dus extra mentale belasting veroorzaken. Ook wanneer informatie die je tegelijkertijd nodig hebt op verschillende momenten wordt aangeboden, kan dit het leren onnodig moeilijk maken.
Alles bij elkaar zetten?
Is het dan het beste om alle informatie zo dicht mogelijk bij elkaar te zetten? Ook dat is niet altijd de beste keuze.
Als een afbeelding prima te begrijpen is zonder de bijbehorende tekst dan kan het juist overbodig zijn om dezelfde informatie nog een keer in de afbeelding te verwerken. Het split-attention effect gaat namelijk niet simpelweg over afstand.
De belangrijkste vraag is: moet de leerling deze informatiebronnen met elkaar combineren om de leerstof te begrijpen? Als dit het geval is, dan kan het helpen om de informatie dichter bij elkaar of op hetzelfde moment aan te bieden.
Wat betekent dit voor e-learning?
Bij het ontwerpen van een e-learning is het dus belangrijk om niet alleen te kijken naar de informatie die wordt gegeven, maar ook naar waar en wanneer die informatie wordt aangeboden.
Soms kan een kleine aanpassing al veel verschil maken. Denk bijvoorbeels aan een korte uitleg die direct naast het relevante onderdeel van een afbeelding staat, of aan benodigde informatie die tijdens het maken van een opdracht zichtbaar blijft.
Zo kan de beperkte mentale capaciteit van de leerling zoveel mogelijk worden gebruikt voor het begrijpen van de leerstof, in plaats van voor het zoeken naar informatie.
Een e-learning die de aandacht op de juiste plek houdt?
Een effectieve e-learning draait niet alleen om wat je vertelt, maar ook om hoe je de informatie aanbiedt. Bij AHA Leermiddelenbouwers combineren we onze didactische kennis, bijvoorbeeld over het split-attention effect, met vormgeving en techniek. Zo ontwikkelen we modules waarin deelnemers hun aandacht kunnen besteden aan wat écht belangrijk is: leren.
Nieuwsgierig wat wij voor jou kunnen betekenen bij het ontwikkelen van een leeromgeving? Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvende kennismaking.
Geef een reactie